Transpositie

Overzicht

Transpositie is het proces waarbij de toonhoogte van een reeks noten met hetzelfde interval wordt verhoogd of verlaagd.

In MuseScore kun je de muziek transponeren met behulp van sneltoetsen of via het Transponeer dialoogvenster.

Transponeren met sneltoetsen

Om met sneltoetsen te transponeren, selecteer je eerst een reeks noten (zie Elementen selecteren). Gebruik vervolgens een van de volgende opties, afhankelijk van hoe je de muziek wilt transponeren:

Transponeer chromatisch

Druk op Omhoog of Omlaag om de selectie in halve tonen omhoog/omlaag te verplaatsen.

Transponeer diatonisch

Druk op Alt+Shift+Omhoog/Omlaag om de selectie in toonladdertrappen omhoog/omlaag te verplaatsen (Mac: Option+Shift+Omhoog/Omlaag).

Transponeer een octaaf

Druk op Ctrl+Omhoog/Omlaag om de selectie in octaafstappen omhoog/omlaag te verplaatsen (Mac: Cmd+Omhoog/Omlaag).

Het transponeer dialoogvenster gebruiken

Het Transposeer dialoogvenster geeft je meer controle over transponeren, met opties om te transponeren naar geselecteerde toonsoorten of met specifieke intervallen.

Selecteer eerst een reeks noten die je wilt transponeren. (zie Elementen selecteren). Als er geen selectie wordt gemaakt, wordt de hele partituur automatisch geselecteerd voor transponering.

Open vervolgens het dialoogvenster door Gereedschappen → Transposeer te selecteren.

Transponeer chromatisch

Als deze optie is geselecteerd, kun je ervoor kiezen om te transponeren naar een specifieke toonsoort of met een bepaald interval.

Om chromatisch te transponeren naar een specifieke toonsoort:

1. Selecteer Naar toonsoort.

2. Selecteer of je wilt transponeren naar de Dichtsbijzijnde toonsoort (ten opzichte van de huidige toonsoort van de selectie), of Omhoog of Omlaag naar de toonsoort.

3. Kies de gewenste toonsoort uit het menu.

4. Laat de optie Transponeer toonsoorten geselecteerd om alle bestaande toonsoorten in de selectie te transponeren (als je deze optie deselecteert, blijven alle bestaande toonsoorten ongewijzigd).

5. Laat de optie Transponeer akkoordsymbolen geselecteerd om alle bestaande akkoordsymbolen in de selectie te transponeren (als je deze optie deselecteert, blijven de bestaande akkoordsymbolen ongewijzigd).

6. Klik op OK

Chromatisch transponeren met een interval

Om geselecteerde noten in halve tonen omhoog of omlaag te transponeren:

1. Selecteer Op interval.

2. Selecteer of je de selectie Omhoog of Omlaag wilt transponeren met het opgegeven interval.

3. Selecteer de transpositie interval in het uitklapmenu.

4. Selecteer de opties voor Transponeer toonsoorten en Transponeer akkoordsymbolen naar behoefte (zie hierboven).

5. Klik op OK

Transponeer diatonisch

Selecteer deze optie om de selectie met een bepaald interval te transponeren zonder de bestaande toonsoort(en) te wijzigen. Let op: de intervalverhoudingen tussen de tonen in de selectie zullen hierdoor veranderen!

1. Selecteer Transponeer diatonisch.

2. Selecteer of je de selectie Omhoog of Omlaag wilt transponeren met het opgegeven interval.

3. Laat de optie Behoud aantal voortekens geselecteerd om eventuele voortekens in de selectie te behouden (Opmerking: voortekens worden aangepast ten opzichte van de bestaande toonsoort. Let op: Als je dit deselecteert, worden alle bestaande voortekens bij transpositie verwijderd).

4. Laat de optie Transponeer akkoordsymbolen geselecteerd om alle bestaande akkoordsymbolen in de selectie te transponeren (zie hierboven).

5. Klik op OK

Werken met transponerende instrumenten

Getransponeerde en werkelijke/concert toonhoogte

Transponerende instrumenten (zoals de klarinet, hoorn, trompet, enz.) worden genoteerd op een andere toonhoogte (en toonsoort) dan hoe ze klinken. De genoteerde toonhoogte wordt de geschreven toonhoogte genoemd, terwijl de werkelijke toonhoogte de concert of klinkende toonhoogte wordt genoemd.

Standaard worden alle notenbalken weergegeven met de geschreven toonhoogte. Als je de partituur echter in de werkelijke/concert toonhoogte wilt weergeven, vink je het vakje 'Werkelijke toonhoogte' (links van het stemvorkpictogram) in de statusbalk aan.

Het transpositie-interval instellen

Wanneer je een partituur aanmaakt in het Nieuwe Partituur of Instrumenten toevoegen of verwijderen dialoogvenster, worden getransponeerde toonsoorten automatisch toegepast op alle transponerende instrumenten. Mocht je de transpositie van de notenbalk echter om welke reden dan ook handmatig willen instellen, dan kun je dat als volgt doen.

1. Klik met de rechtermuisknop op de notenbalk en selecteer Notenbalk/partij-eigenschappen;

2. Selecteer naast 'Transpositie' onderaan het dialoogvenster het interval waarmee het instrument boven/onder de werkelijke toonhoogte klinkt. Muziek voor de Bes-klarinet is bijvoorbeeld een toon hoger geschreven dan de werkelijk toonhoogte en de transponeerinstelling is daarom een ​​grote secunde omlaag.

   
3. Klik op OK.

De correcte getransponeerde toonsoort verschijnt nu in de notenbalk.

Enharmonische notatie bepalen

De enharmonische notatie van de getransponeerde toonsoort, met kruizen of mollen, wordt ingesteld in het notenbalk/partij-eigenschappen venster (zie Het transpositie-interval instellen).

Om de enharmonische notatie van de tonen in de partituur te wijzigen, zie Herbepaal toonhoogtes.