> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://handbook.musescore.org/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://handbook.musescore.org/nl/notation/expressive-markings/ornaments.md).

# Versieringen

Versieringen en versieringslijnen kunnen worden toegepast vanuit het **Versieringen** [palet](/nl/basics/using-the-palettes.md). Als het nog niet in het paletgebied wordt weergegeven, zie [Meer paletten toevoegen](/nl/basics/using-the-palettes.md#adding-more-palettes). Beschikbare versieringen zijn onder andere dubbelslagen, (korte) trillers en mordenten, die hier worden besproken. Zie [Andere lijnen](/nl/notation/expressive-markings/other-lines.md) voor beschikbare versieringslijnen, waaronder (lange) trillerlijnen, opwaartse trillers, neerwaartse trillers en trillers.

<figure><img src="/files/gwyDJNKs97ZjW1UqliVm" alt="Ornaments palette"><figcaption></figcaption></figure>

## Een versiering toevoegen aan de partituur

### Een versiering toevoegen

Om een ​​versiering aan de partituur toe te voegen:

1. Selecteer een of meer noten.
2. Klik op de gewenste versiering in het **Versieringen** palet.

Voor een triller is het mogelijk om in plaats daarvan bij stap 2 een [aangepaste sneltoets](/nl/customization/preferences.md#shortcuts) te gebruiken.

### Een versieringslijn toevoegen

Zie het hoofdstuk van de versieringslijnen in [Andere lijnen](/nl/notation/expressive-markings/other-lines.md).

De procedure voor het aanbrengen van sierlijnen is hetzelfde als voor elke andere lijn, d.w\.z.

1. Selecteer een beginnoot
2. Druk op `Shift` en klik op een eindnoot.
3. Klik op een versieringslijn in het **Versieringen** palet.

Als je de lengte van de versiering later wilt aanpassen, raadpleeg dan [Het bereik van een lijn wijzigen](/nl/basics/adjusting-elements-directly.md#changing-the-range-of-a-line).

## Wijzig de interval voor versieringen (voortekens toevoegen)

Versieringen houden rekening met de toonsoort en andere voortekens in de maat. Standaard worden trillers, dubbelslagen, mordenten en andere versieringen weergegeven en afgespeeld in diatonische intervallen. Gebruik het Eigenschappen paneel om het interval te wijzigen, de juiste voortekens in de partituur weer te geven en het afspelen aan te passen.

Om het interval van een versiering te wijzigen:

1. Selecteer een versiering.
2. Open het **Eigenschappen** paneel.
3. Gebruik de interval selectie om het gewenste interval te kiezen. De partituur zal de bijbehorende voortekens voor het gekozen interval weergeven.

**Trillers** kunnen worden aangepast qua kwaliteit (majeur, mineur, overmatig, enz.) en interval van unisono tot octaaf. De bijbehorende voortekens of hulptonen worden in de partituur boven of onder de versiering weergegeven. Voor intervallen groter dan een secunde kun je overwegen een [tremolo](/nl/notation/expressive-markings/tremolos-and-rolls.md) te gebruiken.

<figure><img src="/files/64r2SCnyJUYtax4e9yRd" alt="Trill properties"><figcaption></figcaption></figure>

Zowel het bovenste als het onderste interval kan worden ingesteld voor **dubbelslagen**.

<figure><img src="/files/9cS1WSeLiFdSEj0PYTW7" alt="Turn properties"><figcaption></figcaption></figure>

**Korte triller** en **mordent** Intervallen kunnen worden ingesteld op de kleine of grote secunde.

<figure><img src="/files/CoSFOMTMTCBVFfYx7Dwm" alt="Mordent properties"><figcaption></figcaption></figure>

Alle voortekens die alleen door een versiering worden geïntroduceerd, moeten later in de maat voor de duidelijkheid worden bevestigd of geschrapt. Dit betekent dat het niet mogelijk is om voortekens te verwijderen wanneer de noot:

* na *en* in dezelfde maat als een versiering met voortekens
* als dezelfde toonhoogteklasse als een noot met een voorteken dat door de versiering wordt aangegeven (met uitzondering van de grondtoon)

In een maat die bijvoorbeeld begint met een chromatische dubbelslag op een A, zoals hieronder te zien is, zullen alle G's en B's verderop in de maat een voorteken hebben, zelfs als dit hetzelfde is als het voorteken in de versiering.

<figure><img src="/files/Qowu52YQnhq6CwJ4HYZx" alt="Ornament accidental behavior"><figcaption></figcaption></figure>

Hoewel deze voortekens niet verwijderd kunnen worden, kunnen ze wel onzichtbaar gemaakt worden. Ga hiervoor als volgt te werk:

1. Selecteer het voorteken
2. Open het **Eigenschappen** paneel.
3. Schakel **Zichtbaar** uit.

## Versiering eigenschappen

De volgende eigenschappen van geselecteerde versieringen kunnen worden bewerkt in het **Versiering** gedeelte van het **Eigenschappen** paneel:

### Zichtbaarheid voorteken

* **Standaardwaarde**: toon alleen voortekens die nog niet in de maat voorkomen, of die niet in de toonsoort staan.
* **Laat wijzigingen zien**: toon de voortekens opnieuw, zelfs als ze eerder in de maat zijn verschenen (en ze niet in de toonsoort voorkomen).
* **Geef voorteken altijd weer**: een voorteken laten zien, ongeacht de context.

### Plaatsing

Gebruik de plaatsingsopties om MuseScore Studio automatisch de standaardplaatsing te laten kiezen, of selecteer handmatig boven of onder.

### Voorteken eigenschappen

Eventuele voortekens die bij versieringen verschijnen, kunnen afzonderlijk worden geselecteerd en hebben een optie voor **Haaktype** (Geen, rond of vierkant) beschikbaar in het **Eigenschappen** paneel.

## Versieringsstijl

De standaardinstellingen voor grootte en afstand van versieringen kunnen worden bewerkt in **Opmaak -> Stijl** onder **Articulaties & versieringen**:

<figure><img src="/files/tmfEFDgaFFCqwOBGAZ2O" alt="Articulations, Ornaments style" width="314"><figcaption></figcaption></figure>

Versieringen kunnen afzonderlijk worden verplaatst door te klikken en te slepen in de partituur of via het dialoogvenster **Uiterlijk** in het **Eigenschappen** paneel.

<figure><img src="/files/XAVbht0bzODkYDLwZ2I4" alt="" width="320"><figcaption></figcaption></figure>

Met de instelling **Triller siernoot** kun je aangeven wanneer een noot tussen haakjes moet worden weergegeven om het trillerinterval aan te geven. Standaard worden deze alleen weergegeven voor intervallen groter dan een secunde; als e ze ook wilt weergeven bij trillers van een secunde, kies je **Toon voor alle intervallen**.


---

# Agent Instructions
This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com.

## Querying This Documentation
If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://handbook.musescore.org/nl/notation/expressive-markings/ornaments.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.