# Ademhalingen en pauzes

De symbolen voor ademhalingen en pauzes zijn te vinden in het **Ademhalingen & pauzes** [palet](/nl/basics/using-the-palettes.md).

<figure><img src="/files/bLXRWbHKkhZybocNRca4" alt="Breathes and pauses"><figcaption></figcaption></figure>

Deze symbolen hebben ook een instelbaar afspeeleffect.

## Soorten pauzes

### Fermate

Een **fermate** of **pauze** verschijnt boven/onder een noot en verlengt de geschreven duur ervan, waarmee een pauze in de muziek wordt aangegeven.

<figure><img src="/files/aAOic9l83h4V1Xv30yGR" alt="Fermata"><figcaption></figcaption></figure>

Het kan ook boven een rust of maatstreep worden geschreven, waarmee het einde van een muziekstuk of -gedeelte wordt aangegeven.

<figure><img src="/files/YqhnkN8Ve0tpK7FySXaw" alt="Fermata over rest"><figcaption></figcaption></figure>

### Ademhalingsteken

Een **ademhalingsteken** wordt net boven de notenbalk geplaatst en geeft een blazer of zanger de instructie om hier adem te halen, of andere instrumenten om even te pauzeren. Het kan tussen twee noten of aan het einde van een maat voorkomen.

### Cesuur variant

Een **cesuur** geeft ook een pauze aan, iets langer dan een ademhalingsteken maar korter dan een fermate. Deze kan tussen twee noten of aan het einde van een maat voorkomen.

## Een pauze toevoegen aan de partituur

Om een fermate toe te voegen:

1. Selecteer een noot, rust of maatstreep.
2. Klik op een fermate-symbool in het **Ademhalingen & pauzes** palet.

Je kunt ook een fermate-symbool naar een noot slepen.

Houd er rekening mee dat, hoewel het gebruikelijk is om fermate op alle notenbalken in een partituur weer te geven, MuseScore Studio dit momenteel niet automatisch doet: je moet fermate handmatig aan elke notenbalk toevoegen.

Om een ademhalingsteken of cesuur toe te voegen:

1. Selecteer een noot
2. Klik op een ademhalingsteken/pauzesymbool in het **Ademhalingen & pauzes** palet.

Je kunt ook een ademhalingsteken/cesuursymbool naar een noot slepen.

MuseScore plaatst het ademhalingsteken/de cesuur automatisch op de juiste positie, net boven de notenbalk en na de geselecteerde noot. Het kan zijn dat er extra horizontale ruimte voor het teken ontstaat.

## Het afspelen van de pauze aanpassen

Pauzesymbolen hebben een afspeeleffect in de partituur. Om de pauzelengte aan te passen:

1. Selecteer de pauze.
2. Ga naar het **Eigenschappen** paneel
3. Klik op **Afspelen**.
4. In het pop-upvenster kun je de **Tijdsuitrekking** waarde aanpassen.

De **Tijdsuitrekking** waarde schaalt de ritmische duur van de noot of rust waaraan de pauze is gekoppeld.

## Pauze eigenschappen

Om aan te geven of een fermate boven of onder de notenbalk wordt geplaatst:

1. Selecteer de fermate.
2. Ga naar het **Eigenschappen** paneel
3. Onder Fermate, kies de gewenste **Positie** instelling.

## Pauze stijl

Je kunt standaard positie eigenschappen voor alle fermata specificeren in **Opmaak -> Stijl -> Fermata**.

<figure><img src="/files/FOrFZW5S1wIR1hHE2aIT" alt="Fermata style settings"><figcaption></figcaption></figure>


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://handbook.musescore.org/nl/notation/expressive-markings/breaths-and-pauses.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.